Uppstoda åt Vestmannen: Askelands neste redaktørkupp?

Er bladet Vestmannen daudt og gravlagt eller skal bladet stå upp att i ei nettutgåva? Redaktør Kjell Kjerland er sjølv er upprådd yver stoda for bladet og gjev Jon Askeland andsvaret for at ingenting skjer. Samstundes varslar Jo Gjerstad frå Bodoni Hus at eit nytt nummer alt er i kjømdi.

-Kva hende med Vestmannen, redaktør Kjerland? Siste nummeret kom i 2010 og etterpå hev ingen sett meir til det. Kann ein etter seks år slå fast at Vestmannen er nedlagd for godt?

Nei, bladet finst enno – og det er framleis eg som er redaktør. Det skal koma ei nettutgåva.

-Kann du segja noko um kva tid me kann venta oss å sjå Vestmannen på nett då?

Det er stjorni i Vestmannalaget som avgjer dette, men formann Jon Askeland er stødt so uppteken med andre ting. Det er snaudt råd å få tak i honom…

Øvst til vinstre: Det siste Vestmannen-nummeret fyre Marøy og redaksjonsmedarbeidarane hans vart sette på porten. Nedst til høgre: Det siste Vestmannen-nummeret som Kjell Kjerland redigerte - fyre Jon Askeland stogga prentingi av fleire nummer.

Øvst til vinstre: Det siste Vestmannen-nummeret fyre Marøy og redaksjonsmedarbeidarane hans vart sette på porten (2002). Nedst til høgre: Det siste Vestmannen-nummeret som Kjell Kjerland redigerte – fyre Jon Askeland stogga prentingi av fleire nummer (2010).

-Og dei gamle skribentane, som Horge og Steffens, stend dei reiduge til å kasta seg inn i arbeidet med nettutgåva?

Det er diverre lenge sidan Horge og Steffens gav ljod frå seg…

-Kva er grunnen til at utgjevingi på papir hev stogga då, og det utan ein gong å varsla um at det skulde halda fram i nettutgåva?

Eg hev aldri slutta å arbeida med Vestmannen, men sende jamt og trutt stoff til Bodonihus som tok seg av det prentetekniske. Brått so vart det berre full stopp med prentingi av fleire nummer – og det som vart sagt til meg er at det vart for dyrt å gjeva ut bladet på papir. Samstundes gjorde styreformann Askeland det klårt at bladet ikkje var lagt ned og at eg framleis var for redaktør å rekna. Eg er aldri vorten fortald noko anna.

-No hev det gjenge seks år sidan siste papirutgåva kom. Du talar altso um ei framtidig nettutgåva, men finst det handfaste planar um å koma i gang att med bladet?

Det skal sendast ut eit papirnummer til tingarane for å varsla dei um nettutgåva, men kva tid må du spyrja Askeland um – det er han som sit med pengane.

-Finst det ikkje pengar att hjå Vestmannen då?

I Vestmannalaget finst det pengar. Vestmannalaget arva nylegt pengane åt ein rik sympatisør i utlandet (som Målmannen-redaksjonen veit var god for kring 10 millionar, red.). Men det er Jon Askeland som sit med pengesekken.

-Dersom det skal sendast ut eit nytt papirnummer til tingarane, so er vel det på høg tid no som det er seks år sidan fyrre nummeret kom ut. Tingarar både flytjer og døyr i millomtidi, so di lengre tid det tek, di færre kjem det framtidige siste nummeret til å nå ut til.

Alt dette er slikt som du må segja til Askeland, det er berre å skvetta vatn på gåsi å segja det til meg.

-Korleis kann det ha seg at det ikkje skjer noko med Vestmannen då? Er ikkje bladutgjeving og onnor utetterrett verksemd noko som eit høgnorsk mållag faktisk bør prioritera?

Du må spyrja Askeland um dette òg.

Boki um sjukdom og helsestell, med fyreord på bokmål, er den siste boki i ein lang serie frå utvandringssenteret - som vert finansiert av det tradisjonsrike høgnorsk-mållaget Vestmannalaget.

Med det tradisjonsrike bladet Vestmannen vart det bom stopp i 2010 – grunna altfor høge kostnader. Samstundes held Vestmannalaget fram med å finansiera den eine boki etter den andre hjå Vestnorsk Utvandringssenter på Radøy – der den siste boki i serien kom i vår. Eit spursmål um prioriteringar?

-Det er lenge sidan no, men den gongen me stod på kvar vår sida i striden i høgnorskrørsla, so sveiv det seg etter vårt syn um nett dette spursmålet: Skulde Vestmannalaget prioritera bladutgjeving og utetterrett verksemd eller skulde det vera ein intern koseklubb for pensjonistar? Me meinte Askeland-lina vilde føra til at Vestmannalaget sovna inn som mållag og at det berre var eit tidsspursmål fyre Vestmannen vart lagd ned. Kann ein ikkje segja at me hadde rett i kritikken vår?

Jau, det kann du godt segja.

-De tok yver eit blad som hadde vorte drive i meir enn 15 år, med stort skribentgalleri og med hundradtusundtals kr på konto. 8 år etter so var det slutt. Målmannen laut derimot starta frå grunnen av, etter at upptaksmennene var vortne sparka ut or Vestmannen-redaksjonen, og no er det me som er inne i 15. årgangen. På Facebook hev me fenge meir enn 1000 stydjespelarar. Kann ein ikkje segja at Målmannen no hev teke yver den rolla som Vestmannen hadde tidlegare?

Jau, det kann du godt segja…

Det var ikkje råd for Målmannen å koma i kontakt med Jon Askeland, som korkje tok telefonen på heimenummeret sitt eller på jobbnummeret på Universitetet i Bergen. Derimot so greidde me å koma i kontakt med Jo Gjerstad frå prenteverket Bodoni Hus:

-Kann du svara oss på kva som skjer med Vestmannen, Jo Gjerstad? Er bladet nedlagt eller skal det koma ut att?

Nei, bladet er ikkje nedlagt. Det skal koma eit stort og utvida Vestmannen-nummer til jol, og bladet skal koma både på papir og digitalt.

-Kva er grunnen til at bladet ikkje hev kome ut sidan 2010?

Grunnen er skort på kapasitet.

-Skort på kapasitet, kva meiner du med det? Skort på pengar, skort på skribentar eller skort på blekk hjå Bodoni Hus?

Det hev som sagt vore skort på kapasitet til å gje ut bladet.

-Kjem Kjell Kjerland til å vera redaktør for det nye nummeret som du no varslar skal koma ut?

Det kann eg ikkje gje deg noko svar på. Men eg hev ikkje tid til å snakka meir no, du må ringja meg upp att i morgon dersom du vil vita meir.

Noko av det siste som Vestmannen-utgjevarane gjorde fyre dei stogga prentingi av fleire nummer, det var å beda tingarane um meir pengar...

Noko av det siste som Vestmannen-utgjevarane gjorde fyre dei stogga prentingi av fleire nummer, det var å beda tingarane um meir pengar…

Askelands neste redaktørkupp?

Konfrontert med upplysningane frå Jo Gjerstad so vert Kjell Kjerland reint ovandotten. -Til meg er det heile tidi vorte sagt at eg framleis er redaktør og at det var reint økonomiske grunnar til at bladet enn so lenge laut ta ei pause, hevdar Kjerland.

Formann i Vestmannalaget, Jon Askeland, var diverre ikkje tilgjengeleg for kommentar (Foto: Skjermdump frå heimesida åt UiB).

Formann i Vestmannalaget, Jon Askeland, var diverre ikkje tilgjengeleg for kommentar (Foto: Skjermdump frå heimesida åt UiB).

Kjerland undrast no på um Askeland hev valt å køyra sitt eige laup, medan redaktøren vert halden i myrkret um den røynlege agendaen. -Eg veit at Askeland og Gjerstad hev tett kontakt, segjer han.

Målmannen-redaktør Torheim er på si sida ikkje det minste undren yver det som kjem fram. Han minnar um at handlemåten slett ikkje er so ulik den som Askeland tok i bruk for å kvitta seg med Vestmannen-redaktøren og redaksjonsmedarbeidarane hans i 2001/2002. -Soga tek seg alltid upp att, som Karl Marx ein gong sa det: Fyrste gongen som tragedie, andre gongen som farse…

Redaksjonen

Les ogso: Askeland festar grepet – innfører gubbevelde i Vestmannafondet

  • Olav Torheim

    Jon Askeland hev i dag sendt oss dette tilsvaret på e-post:

    Frå: Jon Askeland
    Til: «olaveth .»
    Kopi: Kjell Kjerland ,
    «[email protected]»
    dato: 10. september 2016 kl. 16.15

    Her kjem nokre merknader til det spekulative bladstykket ditt:

    Det finst ikkje grunnlag for å tala um kupp: Det er stjorni i Vestmannalaget som er styre for bladet Vestmannen og som dermed hev andsvaret for bladutgjevingi. Slik var det i 2001/2002 og slik er det i dag. Stjorni gjorde vedtak um å stogga utgjevingi i 2010 og hev seinare gjort vedtak um å taka sikte på nyutgjeving. Bladet gjekk med tap og dette saman med skortande arbeidskapasitet hjå dei som var med på utgjevingi – attåt Kjerland – hev vore grunnane til at bladet ikkje hev kome ut. Arne Horge hev sendt oss tilfang ved fleire høve og gjeve uttrykk for at han gjerne er med vidare. Steffens slutta derimot å senda inn artiklar dei siste åri bladet kom ut.

    Du skuldar å gjera merksam på at det året Marøy stelte med bladet – i samarbeid med deg og andre – gjekk bladet med nærare 100.000 i underskot. Med slik vedvarande pengebruk hadde midlane som Krokvik i sparsemd hadde lagt til sides vore burte på rekordtid. Du fekk tilbod um å halda fram, men stjorni vilde ha økonomisk kontroll. Det kunde du ikkje godta. Det høyrer med til soga at Krokvik upplevde det som um bladet vart teke frå han på grunn av sjukdom. Han ynskte berre millombels avløysing.

    Vestmannalaget hev ingen rik onkel i utlandet, slik du insinuerer. Når skifteretten i Polen måtte taka endeleg avgjerd um arveuppgjerdet etter Torvid Edvardsen, er i skrivande stund uråd å vita, men Vestmannalaget fær ingenting. Derimot er Vestmannafondet, som er noko heilt anna, tilgodesett med midlar, men langt frå den summen på 10 millionar som du nemner.

    Du skriv hædande at eg driv Vestmannalaget som ein koseklubb. Målarbeid og selskapeleg hopehav hev gjenge hand i hand i laget frå 1868 til i dag. Eg ser det for min del heller ikkje som ei hovuduppgåva for målfolk å finna åt andre målfolk. Og dei som er med i laget, kan på demokratisk vis kvart år nytta røystesetel på årsmøtet for å få nye folk til arbeidet i stjorni.

    Men kva er det du sjølv hev vore med på. Norsk Bladmannalag vart kuppa og medlemer utestengde. Er det ein privat koseklubb for deg og dine næraste? Eller ligg arbeidet heilt nede? Og kva hev kapitalen i laget i so fall vorte nytta til?

    Og Norrønalaget Bragr, er det ogso ein privatisert koseklubb for deg og Marøy? Sist dette hjartebarnet til Conrad Clausen hadde hopehav med vestmennene, var det Gunnar Gilberg og Bodil Haug som var med Marøy i styret. Her luktar det av kupp og total privatisering. Conrad Clausen var ein fredsæl kar, formann i mange år i Norges Fredslag, og ein svært umgjengeleg mann. Det er ei skam at laget han skipa og dreiv i alle dei år, hev brote sambandet med Vestmannalaget – og hev late andre (les Vestmannalaget og Norsk Bokreidingslag) betala for lagerhald og taka seg av varveitsla av bøkene han gav ut.

    Du må gjerne citera – in extenso – det eg her hev skrive.

    Jon Askeland

    Kopi til:
    Kjerland og Gjerstad

  • Olav Torheim

    Jon Askeland tykkjer openbert at åtak er det beste forsvaret, og kjem i tilsvaret sitt med ymse slags skuldingar um tilhøve som ligg langt attende i tid. Det trur eg ikkje lenger interesserar so mange fleire enn Askeland sjølv.

    Eg trur helder me skal segja det slik at det er på frukti at treet skal kjennast. Ordskifte, utetterrett verksemd og bladutgjeving var det som me var tydelege på at me vilde prioritera – og det er det me hev gjort i tidi etter at me skilde lag med «vestmennene» og starta eigen butikk.

    44 utgåvor av Målmannen i perioden 2002-2016, pluss ei nettutgåva med meir enn 1000 facebook-fans, det burde tala for seg sjølv. Frå Vestmannalaget høyrer me snaudt ingenting, burtsett frå at me ser at namnet deira pryder den eine utgjevingi etter den andre frå Vestnorsk Utvandrarsenter – aller helst redigert på bokmål.

    Normalt skulde ein tru at det norsk-amerikanske sambandet var interessant og viktugt nok til at dei kann få finansiering frå alle andre hald enn frå eit høgnorsk mållag som hev si eigi ideelle sak dei burde prioritera.

    Askeland stadfester sjølv i sitt tilsvar at det ikkje er økonomiske ressursar som det skortar på når Vestmannen ikkje kjem ut. Han hevdar derimot at det vanta arbeidskapasitet til å gjeva ut bladet. Den skortande menneskelege kapasiteten er i so fall resultatet av eit vegval som Askeland gjorde då han sette Marøy og redaksjonsmedarbeidarane hans på porten i 2002.

    Det stemmer at rekneskapen for 2001 synte eit underskot på nesten 100.000. Dette var ikkje serskilt dramatisk når ein veit at Vestmannen på det tidspunktet hadde meir enn 400.000 på bok. Underskotet skreiv seg frå det at ein èin gong for alle skaffa seg naudsynt infrastruktur for å driva bladet vidare, og Krokvik hadde sjølv i alle år poengtert at den store kapitalbasen åt Vestmannen var til nett av di dei skulde sikra at det framtidige bladstyrarskiftet gjekk bra.

    Under alle umstende so hadde Vestmannen ein trygg kapitalbasis på det tidspunktet at Marøy vart kasta som bladstyrar. Opposisjonen starta Målmannen upp frå ingenting og fekk bladet til å bera seg økonomisk. Når det gjeld Vestmannen, so hev me Askeland sine eigne ord på at bladet hev gjenge med tap og at dei ikkje greidde å mobilisera nye menneskelege ressursar til å engasjera seg i bladdrifti.

    Det nyttar ikkje å driva med dolkestøytslegendar der Marøy skal ha skulda for at Askeland køyrde Vestmannen i grøfti. Fasiten på det heile er at me tapte slaget um Vestmannen, men me vann krigen um tingarmassen.

    Og um høgnorskfolket skal kunna setja ein agenda og nå fram med ei sak, so må dei sjølve finna relevante og aktuelle kanalar der dei kann nå ut til folket – i staden for at dei spesielt interesserte skal søkja dei upp ein gong i månaden på Bryggens Museum eller i ei utvandrarkyrkja på Radøy.

    PS. Då Jostein Krokvik gjekk av som bladstyrar for Målmannen i år 2000, gjorde han det eintydig klårt at bladstyrarskiftet var endelegt. Dette gjeng klårt fram or brev frå Krokvik. At bladstyrarskiftet einast var «millombils» let seg på ingen måte dokumentera. Som Askeland sjølv segjer er det stjorni som hev vore bladstyre for Vestmannen, og det var stjorni som tilsette Marøy som redaktør etter at Krokvik hadde bede um avløysing. Ettertidi hev dessutan synt at tidi var mogi for eit skifte: Krokvik vart aldri meir i stand til å gjeva ut Vestmannen med meir enn 6 nummer i året, mot ti nummer årlegt i perioden 1985-2000. Krokvik døydde berre fem år etter at Askeland sette honom inn att som redaktør.

    PPS. Kva som skjer i Norsk Bladmannalag er ei sak for medlemene i laget, og Askeland er ikkje millom desse – jamvel um han høyrer til den flokken som i 2004 freista trengja seg inn på årsmøtet med makt, og der ein av inntrengjarane jamvel vart so rebelsk at han beit ei dørvakt i armen…